"I can offer no excuse for 'Antichrist' ... other than my absolute belief in the film — the most important film of my entire career!"
Lars von Trier
Αφιερωμένη στον Tarkovsky, η νέα ταινία του Lars von Trier, με Ταρκοφσκικά πλάνα, με αργή, υπνωτιστική, υποβλητική σκηνοθεσία, με ένα stalker, τη γυναίκα, το θηλυκό, τη δαιμόνια πλευρά της ζωής και της φύσης.
Είναι πραγματική stalker η γυναίκα κατά τον von Trier; Είναι αυτή που θηρεύει, είναι ο αληθινός κυνηγός στο ανηλεές παιχνίδι της φύσης και των φύλων;
Είναι όντως αυτή, που παγιδεύει το θύμα της, βαδίζοντας δειλά και προσεκτικά, γεμάτη δήθεν ανασφάλειες και φοβίες, αλλά καμουφλαρισμένη κάτω από χιλιάδες διαφορετικά πρόσωπα;
Είναι αυτή, που πνίγει στην άβυσσο του κόλπου της τις επιθυμίες και τη λαγνεία των ανδρών;
Και είναι αυτή, που συγχρόνως γεννά και σκοτώνει;
Ναι, κατά τον von Trier η γυναίκα είναι ένας ανιχνευτής και θηρευτής, που ενώ φοβάται την Εδέμ, τη φύση, το αρχέγονο, μόλις βρεθεί εκεί, ανακτά όλα τα καταπιεσμένα της ένστικτα και μετατρέπεται σε φονική παγίδα.
Καθόλου κολακευτικό σχόλιο ή διαπίστωση για τη γυναίκα.
Κι όμως!
Η γυναίκα χρησιμοποιεί τον σεξουαλικό έρωτα ως υπέρτατο εργαλείο στην σχέση της με τον άνδρα.
Η μητρότητα είναι, λοιπόν ένα πρόσχημα;
Τι ρόλο παίζει στο ξεδίπλωμα της γυναίκας-φύσης-δαίμονα;
Στρεβλά αρχέτυπα δημιουργούν στρεβλώσεις στους απογόνους.
Η "αυτή", ( Charlotte Gainsbourg ), βάζει μόνιμα τα παπούτσια του παιδιού της ανάποδα, με αποτέλεσμα να δημιουργηθούν δυσμορφίες στα πόδια του. Είναι αυτή πράγματι η αιτία για τον θάνατο του παιδιού; Σαφής ο υπαινιγμός του σκηνοθέτη.
Η "αυτή", τη στιγμή που το παιδί ήταν μόνο, είχε βυθίσει στην άβυσσό της το πέος του "αυτού" ( Willem Dafoe ), και απολάμβανε την ηδονή.
Ένα καυστικό σχόλιο του σκηνοθέτη για την ανικανότητα πλήθους γυναικών, για τις οποίες η μητρότητα είναι ένα από τα καθήκοντα, που επιβάλλουν οι κοινωνικές συμβάσεις.
Η "αυτή", όταν νιώθει ότι αυτός ίσως φύγει, γίνεται βαρίδι στα πόδια του.
Αυτοβιογραφικός; Καταδυόμενος στα δικά του απύθμενα, χαώδη βάθη; Μα, βέβαια! Όλοι οι μεγάλοι σκηνοθέτες είναι αυτοβιογραφικοί! Αλίμονο, αν δεν ήταν.
Όλοι έχουμε βιώσει το βαρίδι του άλλου να μάς κρατά καθηλωμένους και ματωμένους.
Η "αυτή" ευνουχίζει και ευνουχίζεται. Όχι από τύψεις για την απώλεια του παιδιού.
Αλλά από εκδικητική μανία. Η μανία αυτή, να ματώσουμε τον άλλον και να ματωθούμε, είναι ο Αντίχριστος, μέσα μας, λέει ο Trier, Και ο φόβος. Οι φόβοι και οι φοβίες μας, το φίδι που μάς κατατρώει. Ο φόβος "αυτής" γίνεται ο καταλύτης. Ο φόβος μη μείνει μόνη.
Μια άλλη Μήδεια, λοιπόν, μόνο που το παιδί έχει ήδη θυσιαστεί.
Η φύση γίνεται σύμμαχος για να παγιδεύσει.
Η γυναίκα, που φοβάται μην εγκαταλειφθεί από αυτόν που τής προσφέρει την ηδονή, το πρωταρχικό ένστικτο, γίνεται ανελέητη, λέει ο Trier. Σαν τη Φύση, που είναι χαώδης και επίσης ανελέητη.
Η φύση ξυπνά πρωτόγονα ένστικτα και άγριο σεξουαλισμό. Απόλυτα αληθινό!
Ο Trier, μάς καλεί να ξεχάσουμε τα ωραία, χριστιανικά, ηθικοπλαστικά και οικολογικά παραμύθια και να βιώσουμε τη Φύση, αλλά και τη γυναικεία φύση, στις πραγματικές της διαστάσεις.
Μια παγανιστική αποθέωση του χάους και της πλήρους αταξίας. Σαν αυτήν που ελλοχεύει στα βάθη της ανθρώπινης ψυχής και στο μυαλό.
Συμφωνούμε, δεν συμφωνούμε, λίγη σημασία έχει.
Η ταινία ακουμπά σε θεμελιώδεις αρχές.
Αυτό κανείς δεν μπορεί να αμφισβητήσει.
Κάτια Α. 2009
Στα ηχεία μας το έργο "Lascia ch'io pianga" του G. F. Händel
(από το soundtrack της ταινίας)
Lars Von Trier: Director’s Confession
Two years ago, I suffered from depression. It was a new experience for me. Everything, no matter what, seemed unimportant, trivial. I couldn’t work.
Six months later, just as an exercise, I wrote a script. It was a kind of therapy, but also a search, a test to see if I would ever make another film.
The script was finished and filmed without much enthusiasm, made as it was using about half of my physical and intellectual capacity.
The work on the script did not follow my usual modus operandi. Scenes were added for no reason. Images were composed free of logic or dramatic thinking. They often came from dreams I was having at the time, or dreams I’d had earlier in my life.
Once again, the subject was “Nature,” but in a different and more direct way than before. In a more personal way.
The film does not contain any specific moral code and only has what some might call ‘the bare necessities’ in the way of a plot.
I read Strindberg when I was young. I read with enthusiasm the things he wrote before he went to Paris to become an alchemist and during his stay there ... the period later called his “inferno crisis” - was “Antichrist” my Inferno Crisis? My affinity with Strindberg?
In any case, I can offer no excuse for “Antichrist”. Other than my absolute belief in the film - the most important film of my entire career!
Με το υπέροχο ηλιοβασίλεμα, που απλώνει τα μαγευτικά του χρώματα, στα δύο κλιπάκια, που τράβηξα στα νησιά Sanguinaires, στο Αιάκειο της Κορσικής, αυτόν τον Ιούλιο, σάς εύχομαι έναν πανέμορφο Αύγουστο, γεμάτον ξεγνοιασιά, θάλασσα, αρμύρα, κύμα, ήλιο, έρωτα, δροσερές μέρες και καυτές νύχτες, όπως ακριβώς τις θέλετε...κατά προτίμηση ξέφρενες, γεμάτες χρώματα, αρώματα, πλανευτικές μελωδίες ή άγρια beat...
Με λευκά, αέρινα, μακριά φορέματα και φλατ μπαλαρίνες οι κυρίες και λινά κοστούμια στο χρώμα της άμμου οι κύριοι, ας σtροβιλιστούμε κάτω από το εκτυφλωκικό αυγουστιάτικο φεγγάρι σαν οπτασίες της δικής μας φαντασίας, σε ένα βελούδινο βαλς, που θα μάς συντροφεύει για πολλά-πολλά χρόνια....
Στα ηχεία μας σήμερα: Medieval and Renaissance music
Sir Edward Coley Burne-Jones
(born Aug. 28, 1833, Birmingham, Eng.
died June 17, 1898, London)
O Burne-Jones, ένας από τους σημαντικότερους προ-ραφαηλίτες, σπούδασε στο Exeter College, στην Οξφόρδη. Υπήρξε στενός φίλος και συνεργάτης του William Morris, ο οποίος ήταν ποιητής, σχεδιαστής και δημιουργός του κινήματος Arts and Crafts.
Στην μετέπειτα πορεία του γνωρίζεται και γίνεται μαθητής -κατά κάποιον τρόπο- του Dante Gabriel Rossetti, ο οποίος υπήρξε καταλυτικός για την εξέλιξή του στη ζωγραφική!
Τα έργα του έχουν δυνατές επιρροές από τους ζωγράφους του 15ου αι. και συγκεκριμένα από τους Sandro Botticelli και Filippino Lippi.
Τα κυρίαρχα στοιχεία της τέχνης του είναι οι ονειροπόλες μορφές, ο μυστικισμός, οι συμβολικές αναφορές, τα ζωντανά-δυνατά χρώματα, παρ' όλο που λείπει η ποικιλία, ενώ άντλησε τα θέματα του από τον κόσμο των ιπποτών του μεσαίωνα και τους μύθους και θρύλους της Αγγλίας.
Με την πάροδο τους χρόνου, στα πιο ώριμα έργα του, αναπτύσσει ένα έντονα μαννεριστικό ύφος, με μουντά, βαριά χρώματα και γυμνές φιγούρες, γεμάτες πλαστικότητα και εσωτερικό φως!
Ο κόσμος τον οποίον περίτεχνα υφαίνει, αποπνέει ρομαντισμό και μελαγχολία.
Η φύση στη ζωγραφική του, είναι ζωντανός οργανισμός, άλλοτε απειλητική, όπως στο έργο The Briar Wood, 1870-90, (ένα από τα έργα του της σειράς Briar Rose, τα οποία είναι εμπνευσμένα από τον θρύλο της Ωραίας Κοιμωμένης)
και άλλοτε προστατευτική σύμμαχος, όπως στον πίνακα The Beguiling of Merlin, 1873.
Ο Edward Burne-Jones, εκτός από την ζωγραφική, διακρίθηκε στην τέχνη του Βιτράιγ (stained glass), δημιουργώντας υποβλητικά, θρησκευτικά έργα.
Christ Church Oxford Faith Hope and Charity
Christ Church Oxford The Vyner Memorial Window Nativity scene in St Mary's Church
Trinity-Nativity-detail
Οι εκθέσεις του από το 1885 έως το 1890, γνώρισαν θριαμβευτική επιτυχία.
Για την μεγάλη συμβολή του στην εξέλιξη της ζωγραφικής, και θεωρούμενος ένας από τους σημαντικότερους Άγγλους ζωγράφους, πήρε τον τίτλο του Βαρώνου το 1894.
Παραθέτω πρώτον, ένα από τους πιο αγαπημένους μου πίνακες
του Burne-Jones:
The Perseus Series: The Doom Fulfilled
Απολαύστε μερικούς από τους πίνακές του:
The Madness Of Sir Tristram
Clara von Bork
Sidonia von Bork
King Cophetua and the Beggar Maid
The Beguiling of Merlin
The Baleful Head
Song of Love
Love among the ruins
The Lament
The Garden of Pan
The Tree of Forgiveness
The Golden Stairs
Pygmalion and the Image: The Heart Desires
Pygmalion and the Image: The Hand Refrains
Pygmalion and the Image: The Godhead Fires Pygmalion and the Image: The Soul Attains
Σπάνια έχω βγει από τον κινηματογράφο με τέτοιο βάρος στην καρδιά! Η τελευταία φορά, που συνέβη, ήταν στην ταινία Bad Guy. Εκεί, όμως, υπήρχε η λύτρωση στο τέλος, υπήρχε ανάταση, φυγή, έστω και μέσα στην τόση απαισιοδοξία και στα λαβυρινθώδη αδιέξοδα του ανθρώπινου νου.Ο έρωτας, έστω και απελπισμένος, έστω και τραγικός, βρήκε μια άλλη δίοδο να διοχετευθεί, μια άλλη μορφή να προχωρήσει, ένα σχήμα, μια μέρα, ένα ποτάμι, που κυλά και κυλά και κυλά...
Εδώ, δεν ξέρω, ειλικρινά δεν ξέρω. Τόσος πόθος, τόσο πάθος, τόση λαγνεία, τόση ηδονή...και μετά πέφτεις στο κενό, μένεις ξεκρέμαστος, ψάχνεις ένα ίχνος, μια στάλα αγάπης, ένα συναίσθημα! Έστω μίσος! Ούτε αυτό το βλέπεις, δεν σε αφήνει να το δεις ο Ang lee. Μόνο απελπισμένο πάθος! Ακράτητο πόθο! Ποιός ξέρει, τι φαντάσματα εξόρκιζε κι αυτός...
Αυτή η ταινία με βούτηξε, όσο καμιά άλλη σε προσωπικές μου τραγωδίες. Όλοι έχουμε.Ή έστω, σε προσωπικά δράματα, για να το απαλύνω λίγο. Σε προσωπικά πάθη, σε αναμνήσεις, που καίνε τα σπλάχνα.
Μπαίνει μέσα μου σαν φίδι, τού δίνομαι σαν σκλάβα, αλλά αυτός τρυπώνει στη καρδιά μου... Σκοτώστε τον, πριν είναι πολύ αργά... Βλέπω το αίμα του να με σκεπάζει....
Λόγια από την ταινία, αλλά λόγια δικά μας...λόγια δικά μας....
Η Γουάνγκ άλλα αισθάνεται, άλλα παραδέχεται κι άλλα λέει. Ψέμματα! Ψέμματα στον εαυτό μας. Τα χειρότερα όλων. Τα πιο καταστροφικά. Τα πιο αναπόδραστα! Τα πιο ανεπανόρθωτα! Κάνε κάτι ανεπανόρθωτο...για μένα...
Τόση λαγνεία, τόση ηδονή, τόσος πόθος και τόσο Πάθος και στο τέλος ένα άδειο κρεββάτι...
Ποιός ξέρει...ποιός ξέρει τι φαντάσματα εξόρκιζε κι αυτός...ο Ang Lee....
